Skip to main content
  • Home
  • Nieuws
  • COLUMN - Jambon kiest economisch de juiste richting
Bart Van Craeynest
  • 04/10/2019

COLUMN - Jambon kiest economisch de juiste richting

Eenvoudig gesteld wordt economische welvaart bepaald door hoeveel mensen er werken en hoe hard die werken. Op dat vlak kijkt de Vlaamse economie al jarenlang tegen twee grote uitdagingen aan: de arbeidsmarkt functioneert niet naar behoren en de productiviteitsgroei hapert. Die twee factoren zijn meteen ook doorslaggevend voor onze toekomstige welvaart. Uit het regeerakkoord blijkt dat de nieuwe Vlaamse regering op beide sporen wil inzetten. Dat schrijft Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van Voka.

Jambon I bevestigt de ambitie om de werkgelegenheidsgraad naar 80% te tillen, waardoor Vlaanderen aansluiting zou vinden bij de Europese topregio’s. Om dat te realiseren wil de Vlaamse regering een Jobbonus lanceren om voor de laagste lonen het verschil tussen werken en niet-werken te vergroten, meer inzetten op levenslang leren, meer investeren in kinderopvang en een bredere centrale regisseursrol voor de VDAB. Elk van die maatregelen zal bijdragen tot een beter functionerende arbeidsmarkt. Of dat voldoende zal zijn om de werkgelegenheidsgraad tegen het einde van de legislatuur naar 80% te tillen, is twijfelachtig. Daarvoor blijft ook Vlaanderen toch vooral afhankelijk van het internationale conjunctuurklimaat, en dat ziet er niet meteen rooskleurig uit. Maar een beter werkende arbeidsmarkt levert op termijn hoe dan ook meer welvaart op.

Ook op het vlak van de productiviteit kondigt de nieuwe Vlaamse regering een reeks maatregelen aan: extra investeringen in infrastructuur, meer steun voor onderzoek en ontwikkeling, inspanningen om de ondernemerscultuur te stimuleren (o.m. via minder administratieve lasten), meer focus op kwaliteit in het onderwijs, een nieuw STEM-actieplan en meer aandacht voor digitale transformatie. Opnieuw stuk voor stuk maatregelen die terugkomen in de aanbevelingen van allerlei internationale organisaties als het gaat om het opkrikken van de productiviteitsgroei. Op één vlak laat de nieuwe regering het wel afweten: de fileproblematiek die ook onze productiviteit ondermijnt. Ramingen van de OESO schatten de kosten daarvan voor heel België op 1 à 2% van het BBP. Voor Vlaanderen komt dat overeen met een economische schade van 2,75 à 5,5 miljard op jaarbasis. Als antwoord daarop komt de nieuwe regering met extra investeringen in allerlei mobiliteitsinfrastructuur. Dat is maar een gedeeltelijk antwoord. Elke ernstige aanpak van de fileproblematiek moet ook maatregelen inhouden om de verkeersstromen te sturen. Dat kan het efficiëntst via een slimme kilometerheffing voor wagens. Maar die wordt door de nieuwe regering expliciet afgeschoten, een gemiste kans.

Op z’n minst op economisch vlak kiest de nieuwe Vlaamse regering de juiste richtingen. Hoever ze daarin zal gaan, hangt uiteraard ook af van de middelen die voor elk van die maatregelen voorzien worden. Enigszins verbijsterend blijft het voorlopig nog wachten op meer detail daarover. Tegelijk botst de Vlaamse regering ook tegen haar beperkingen. Voor belangrijke ingrepen die nodig zijn om onze arbeidsmarkt beter te laten functioneren, o.m. in de loonvorming en het uitkeringsbeleid, ligt de bevoegdheid op federaal niveau. Het blijft zeer de vraag of van daaruit de Vlaamse beleidsplannen voor de arbeidsmarkt versterkt kunnen worden. Daarnaast blijft ook de fiscaliteit, die in ons land niet meteen economie-vriendelijk uitgewerkt is, in belangrijke mate in federale handen. Voor een echt performante arbeidsmarkt en economie-ondersteunende fiscaliteit moet Vlaanderen dus wachten op een federale regering. 

De olifant in de kamer rond alle nieuwe regeringsplannen blijft hoe dan ook de begroting. Die bleek in de Vlaamse onderhandelingen al een zware dobber. En het is op z’n zachtst gezegd bizar dat de begrotingstabellen van de Vlaamse regering pas volgende week beschikbaar zullen zijn. Met alle nieuwe beleidswensen bleek het erg moeilijk om het tekort van zo’n 600 miljoen dicht te rijden. Om dat een beetje in perspectief te plaatsen: volgens de cijfers van het Monitoringcomité moet de federale regering straks op zoek naar 11,4 miljard vooraleer ze aan nieuwe initiatieven kan beginnen. Hoe die uitdaging uiteindelijk federaal aangepakt wordt, zal ook voor de Vlaamse economie vèrstrekkende gevolgen hebben. De nieuwe Vlaamse regering lijkt vast van plan om de juiste hefbomen in te zetten om de Vlaamse economie te versterken. Maar de uiteindelijke economische vooruitgang doorheen de volgende legislatuur zou snel ongedaan gemaakt kunnen worden door de federale beleidskeuzes en de internationale conjunctuur. 

VZW - vGD
ING
SD Worx